İman, Bilinç, Amel ve Niyet İlişkisi

Abdulaziz Tantik

Niyet, kişinin kendini oluştururken bütün aşamalarda kendi varlığını izhar ederek kişiye her aşamada yardımcı olabilecek bir yetkedir. İnsan niyeti kadar önceliklidir. O yüzden her hadis kitabının ilk sözü “Niyetler amellerden hayırlıdır.” olur. Çünkü amel, niyetsiz boş çuval gibidir. Hayatta bir karşılığı yoktur. Niyet, bir şeyin anlamlı ve değerli oluşunun teminatıdır. Bir eylemin değeri onu gerçekleştirenin niyeti ile ilişkilidir.  Niyeti oluşturan şey ise kişinin varlık, var oluş ve var olanlar karşısında oluşturacağı anlamdır. Anlam ile niyet arasındaki karşılıklı ilişkiyi dikkate almadan meseleyi açıklığa kavuşturamayız. Burada kişinin kendi doğasının saf hali ile kurduğu ilişkide oluşturduğu anlamın üzerine niyetini belirgin kılması ile birlikte o niyetin hem istikameti hem de anlamı yeniden derinleştirerek varlık sahasına çıkarması elzemdir. Bu döngüsel ilişki olmazsa hiçbir amelin bilinç ve inanç ile sahih ve sahici bir ilişki kurması beklenemez!

Niyet, belirleyici bir özellik olarak insan yaşamında önemli bir yer tutar. İnsanın hedefini belirginleştirir. Modern dönemde niyet yerine ön varsayım kavramı kullanılır. Ön varsayımlar üzerine ulaşılması gereken hedef bina edilir. Bilgi, bilim, inanç ve yaşamın diğer kalan boyutları da… Niyet, insanın temel duruşunu belirleyerek istikametini tayin eder ve bu istikamet üzere hayatı kuşatarak yaşamın akışını…