Menü
Necdet Subaşı
Necdet Subaşı
Dinî Müfredat
Eylül 25, 2023
Yazarın Tüm Yazıları

Din alanının eğitim ve öğretime yönelik boyutları son birkaç yüzyılın vazgeçilmez tartışmaları arasında yer alır. “Nasıl bir toplum?”, “Nasıl bir gelecek?” ve “Nasıl bir hayat?” soruları etrafında şekillenen bir gelecek tasavvuru dinî alanın sınırlarını sürekli gözden geçiren bir teyakkuz halinde sabit kalmayı seçmiştir.

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişin hiç de berrak olmayan sisli dünyasında dinin nerede duracağı-tutulacağı ya da anlamlandırılacağı problemi, ileride sadece Cumhuriyetçilerin bir konusu olarak lanse edilse de bu sorunun kökleri daha da derinlere götürülecek bir içerik ve bağlam üretir. Gerçekten de Osmanlı’nın gerileme-çözülme ve tarihten tasfiyeyle sonuçlanacak yıkılma süreçlerinde bu fiili durumu ortaya çıkaran gerekçelerin neler olduğu sorusu asla ihmal edilmemiş, aksine etrafını sarmalayan dünyanın gidişatıyla kendi gerçekliği arasında giderek artan mesafenin nasıl azaltılacağı konusunda başta din olmak üzere belli başlı kültürel ve entelektüel müktesebatın neredeyse tamamı yeniden harekete geçirilmiş, bu bağlamda dinî olanın bütün boyutlarıyla yeniden masaya yatırılması konusunda özellikle genç kuşak arayışlar içerisinde coşkulu bir heyecan kendini sürekli canlı tutmayı başarmıştır.

Osmanlı İmparatorluk düzeninin dışarıdaki dünyaya ayak uydurmaktan çok onu anlamaya yönelik gecikmiş heveskârlığının dine yer yer sadakat yer yer de eleştirel bir düzlemde bakmayı mecbur kılacak bir perspektifte gidiş gelişler yaptığı bellidir. Nitekim başta tanzimat olmak üzere belli başlı reformlara ruhunu veren asıl enerji, elimizden kayıp giden bir dünyaya dahil olmaktan çok onu anlamaya yönelik bir çabayı sürekli canlı tutmanın yollarını bulmaktı. Bu beklenti din ve dinî alanın bildik yapı ve temsillerini yeniden ele alma, onu farklı bir yorumlamayla devlet gereklilikleri içinde yeniden inşa etme gibi bir dizi ameliyeyi, manevî bir rükün olarak topluma mal etmekte gecikmeyecektir.

Buna karşılık Cumhuriyetçilerin meram ve niyetlerinde bu denli açığa çıkmış bir muğlaklıktan söz etmek mümkün değildir. Modernleşme sürecini kendi inisiyatifleriyle birlikte başlatmaktan keyif aldıkları tartışmasız Cumhuriyetçi kurucu elit için hem Batı ulaşılması gereken bir hedefti hem de Batılılaşma bu tartışılması yüce sayılan hedefe ulaşmak için biricik bir vasıtaydı. Ne var ki başlangıç süreçlerinin kolaycılığı mutlaklaştıran ruh halinde din de sonuçta kendisinden bir an önce kurtulunması gereken arkaik bir fenomenken çok geçmeden bu kanaatin yersizliğini ağır bir şekilde hissettiren sosyoloji, atılan radikal adımlardan kademeli bir hızla vazgeçmeyi mecbur hale getiren yeni bir süreç başlatacaktır.

Dinin daha başta sorunlu bir bakiye ve eğer onunla bir şekilde ilerlenecekse üreteceği maliyetten çoktan şikayetçi olmaya hazır bir girizgâhın ortaya çıkardığı sendelemeler Türkiye’ye ileride pek sorun yaratacak kurucu bir başlangıç var etmiştir. Dinden uzak durmakla onu bir şekilde tasfiye etmeye ya da onunla korporatif bir şekilde de olsa bir yer bulmaya kadar varan arayışların ileride ortaya çıkaracağı sorunları özellikle 80’lerden sonra yoğun bir şekilde hissederek kavramak daha mümkün bir hâle gelecektir.

Modern Cumhuriyet’in ürettiği paradigmalara da bütün boyutlarıyla yansıyan dert ve hedef modernleşmektir. Yukarıda da vurgulandığı gibi bir yandan Batılılaşma çizgisinden modernliğe dahil olma bir yandan da artık dünya ölçeğinde rağbet gören ulus-devlet modelleri içinde kendi tarzını üretme iştiyakı, devasa güç, varlık ve organizasyonlarıyla dinin nerede tutulacağı sorusunu pek çokları için yakıcı birer azaba dönüştüren kaygılara yol açacaktır. Gerçekten de Türkiye’nin gerek tek partili gerekse çok partili siyasi yaşam teşekküllerinde hayatın hangi istikamette kurgulanacağı ve gündelik dilin hangi tahayyül üzerinden Batı’ya yöneltileceği konusunda sayısız uygulamalarla şekillendirilen pek çok örneğin içinde din de kendi nasibini almış, ister kaba ve baskıcı bir retorik içinde isterse ılımlı ve liberal bir genişlik içinde din sonuçta ulus-devlet tabiatının parçası haline getirilmekte gecikmemiştir.

0 0 Yorumlar
Puan
Bildir
guest

0 Yorum
Satır İçi Geri Bildirimler
Tüm yorumları görüntüle
DOSYA
İlkeli Yönetim
Ramazan Kayan
Kudüs’te Bir Eşraf Ailesi: el-Hüseynîler...
Sezai Balcı
Gazze: Direniş ve Diriliş Mektebi...
Abdullah Yıldız
Zafer Vadedilen Kur’ân (Tufan) Nesli...
Recep Songül
Filistin Direnişi Bize Ne Anlatıyor?...
Aydın Ünal
RÖPÖRTAJLAR
“Gazze’de yaşananlar, Batı’nın dünya kamuoyundan, ...
Derda Küçükalp
"Filistin davası, Filistinlilerin ya da Arapların ...
Abdurrahman Arslan
“Dünyaların değiştiremediği insanlar ancak dünyala...
Muhammed Emin Yıldırım
“Müslümanın dünyayla ilişkisi tedbir ve temkin ili...
Kasım Küçükalp
... her nimetin bir külfeti var. Gülü seven dikeni...
Ali Osman Öncel
SİRET-İ İNSAN
Savaşın Çocukları
Bahriye Kaman
Toplumun Kurucu Hücresi Olan Ailede Örneklik Vasfı...
Bahriye Kaman
Lider, Önder, Rehber!
Bahriye Kaman
Göçebe Ruhu
Bahriye Kaman
Nitelikler ve Roller
Bahriye Kaman
SİNEMA
Hiçbir Şey Eskisi Gibi Olmayacak. Ama!...
Abdülhamit Güler
Bu Film, Böyle Devam Edemez!
Abdülhamit Güler
Göstermenin Mesuliyetinde Sinemanın Örnekliği...
Abdülhamit Güler
Perdedeki Kimin Afeti, Felaketi, Kıyameti!...
Abdülhamit Güler
Türk Sinemasında Neden Hz. Muhammed (sas) Filmi Yo...
Abdülhamit Güler
GEZİ-YORUM
Prizren’de Osmanlı Evladı Olmak
Mikail Çolak
Vakur ve Mahzun Bir Efsanedir: Kudüs...
Mikail Çolak
Habib-i Neccâr’ın Gözyaşları
Mikail Çolak
Avrupa’nın Ortasında Var Edilen Güçlü Bir İnanç İk...
Mikail Çolak
İnsan Göç Eyler
Mikail Çolak
SAHABİ BİYOGRAFİSİ
F Tipi Dünya
Rumeysa Döğer
Afrâ bint Ubeyd Yüzlü Kadınların Zamanından…...
Rumeysa Döğer
Bütün Şehit Annelerine: Sümeyra Bint Ubeyd Teselli...
Rumeysa Döğer
Ensârî Bir Muhacir: Zekvân b. Abdükays...
Miraç Okutan
İki Hicret Sahibi: Ca’fer b. Ebû Tâlib...
Miraç Okutan
NEBEVİ VARİSLER
Mücâhid b. Cebr
Damla Mıdış
Takvâ Sahiplerinin Öncüsü Hasan Basrî...
Beyza Durna
Ca'fer b. Ebû Talib
Zeynep Simit
Süleyman b. Yesâr
Ruveyda Büyükkendirci
Ömer b. Abdülaziz
Kevser Özdağ
Scroll Up
0
Düşüncelerinizi çok isterim, lütfen yorum yapın.x